Một trong những yếu tố kỹ thuật quan trọng nhất chính là khẩu độ, thứ sẽ quyết định rất lớn đến độ sáng và độ sâu của bức ảnh. Trong bài viết này, Củ Lạc Studio sẽ cùng bạn tìm hiểu chi tiết về khẩu độ, cách điều chỉnh cũng như cách chọn máy ảnh phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Tìm hiểu về khẩu độ
Đối với những ai vừa bước chân vào thế giới nhiếp ảnh, việc hiểu và làm chủ các thông số cơ bản của máy ảnh là điều bắt buộc nếu muốn tạo ra những bức hình đẹp. Trong bài viết này, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu chi tiết về khẩu độ, một phần quan trọng giúp ảnh có độ sáng và chiều sâu tốt hơn.
Khẩu độ là gì?
Khẩu độ (Aperture) là phần mở rộng trong ống kính máy ảnh, cho phép ánh sáng đi qua và chiếu lên cảm biến. Kh
ẩu độ thường được biểu thị bằng ký hiệu f/x, chẳng hạn f/1.8, f/2.8, f/5.6… Số f càng nhỏ thì khẩu độ càng lớn, ánh sáng đi vào càng nhiều, ngược lại, số f càng lớn thì khẩu độ càng nhỏ, lượng ánh sáng vào càng ít.
Để dễ hình dung, bạn có thể tưởng tượng khẩu độ giống như con ngươi của mắt người. Khi ở trong môi trường thiếu sáng, con ngươi mở rộng để thu nhiều ánh sáng hơn, đó là khẩu độ lớn (f nhỏ). Ngược lại, khi ánh sáng mạnh, con ngươi co lại, chính là khẩu độ nhỏ (f lớn).
Cách thay đổi khẩu độ
Việc điều chỉnh khẩu độ phụ thuộc vào chế độ chụp mà bạn đang sử dụng. Trong bài viết này, Củ Lạc Studio sẽ hướng dẫn bạn chi tiết cách thực hiện.
- Chế độ ưu tiên khẩu độ (A/Av): Đây là chế độ lý tưởng để người mới tập trung vào khẩu độ. Bạn chọn khẩu độ mong muốn, máy sẽ tự điều chỉnh tốc độ màn trập tương ứng để bức ảnh đạt độ phơi sáng chuẩn
- Chế độ thủ công (M): Cho phép điều chỉnh đồng thời khẩu độ và tốc độ màn trập – phù hợp hơn với người có kinh nghiệm
- Dòng máy ảnh compact hoặc điện thoại: Có thể không cho phép điều chỉnh khẩu độ trực tiếp, nhưng nhiều ứng dụng và chế độ giả lập (ví dụ chế độ chân dung trên smartphone) sẽ tạo hiệu ứng tương tự bằng AI hoặc phần mềm.
Một số dòng máy DSLR hoặc mirrorless phổ biến hỗ trợ dải khẩu độ rộng như Canon EOS R50, Sony Alpha A6400, hoặc Nikon Z50, rất phù hợp cho người mới muốn làm quen với kỹ thuật này.
Khẩu độ và phơi sáng
Phơi sáng (exposure) là yếu tố quan trọng để một bức ảnh không bị quá tối hoặc quá sáng. Và khẩu độ là một trong ba yếu tố tạo nên tam giác phơi sáng, bên cạnh ISO và tốc độ màn trập.
Ví dụ, nếu bạn chụp trong điều kiện ánh sáng yếu như trong nhà hay buổi chiều tà, việc sử dụng khẩu độ lớn (f/1.8 hoặc f/2.8) sẽ giúp thu được nhiều ánh sáng hơn. Điều này giúp bạn không cần đẩy ISO quá cao (tránh nhiễu hạt) hoặc hạ thấp tốc độ màn trập (tránh rung máy).
Khẩu độ và độ sâu trường ảnh
Độ sâu trường ảnh (Depth of Field – DOF) là vùng ảnh được lấy nét trước và sau chủ thể. Khẩu độ có ảnh hưởng trực tiếp đến yếu tố này:
- Khẩu độ lớn (f nhỏ) tạo ra độ sâu trường ảnh nông: Thích hợp chụp chân dung, sản phẩm vì làm nổi bật chủ thể và làm mờ hậu cảnh (hiệu ứng bokeh)
- Khẩu độ nhỏ (f lớn) cho độ sâu trường ảnh rộng: Lý tưởng khi chụp phong cảnh hoặc ảnh nhóm nhiều người, đảm bảo toàn bộ khung hình đều rõ nét
Một ví dụ điển hình nếu bạn chụp một ly cà phê đặt giữa khung hình, sử dụng f/2.0 sẽ làm mờ phần nền phía sau, tạo chiều sâu và cảm xúc cho ảnh. Ngược lại, dùng f/8 hoặc f/11 sẽ giữ cả bàn và ly cà phê trong vùng rõ nét, phù hợp khi bạn muốn làm nổi bật không gian xung quanh.
Hướng dẫn chọn máy ảnh có khẩu độ phù hợp
Đối với người mới bắt đầu, việc lựa chọn máy ảnh và ống kính có khẩu độ phù hợp sẽ giúp bạn làm quen nhanh hơn với kỹ thuật nhiếp ảnh. Củ Lạc Studio có một số gợi ý như sau:
- Ưu tiên máy có ống kính rời (interchangeable lens): Dòng máy DSLR hoặc mirrorless sẽ cho bạn tùy chọn nhiều ống kính khác nhau. Lời khuyên là nên bắt đầu với ống kính khẩu độ f/1.8 hoặc f/2.8 – vừa đủ sáng vừa linh hoạt trong nhiều điều kiện
- Chọn theo nhu cầu chụp: Chụp chân dung, món ăn, sản phẩm nên ưu tiên ống kính khẩu độ lớn (f/1.8 đến f/2.8). Chụp phong cảnh bạn nên ưu tiên khẩu độ nhỏ hơn (f/5.6 đến f/11)
- Cân nhắc dòng máy phổ thông dễ sử dụng: Các model như Canon EOS 200D, Sony ZV-E10 hoặc Fujifilm X-T30 II là lựa chọn đáng cân nhắc cho người mới bắt đầu muốn học nghiêm túc
Nếu bạn đang bắt đầu tìm hiểu nhiếp ảnh, đừng ngần ngại thử nghiệm với các giá trị khẩu độ khác nhau, ghi chép lại kết quả để so sánh và rút kinh nghiệm. Và nếu bạn muốn được hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu, hoặc cần một đối tác chụp ảnh đáng tin cậy, Củ Lạc Studio luôn sẵn sàng đồng hành, từ kiến thức cơ bản đến những buổi chụp chuyên nghiệp đầy cảm hứng.